Medycyna chińska: co to jest, na czym polega i czy działa

Tradycyjna medycyna chińska to system dbania o zdrowie, który rozwijał się w Chinach przez tysiące lat. Patrzy na organizm jako całość: na pracę narządów, sen, jedzenie, emocje i rytm dnia. Objaw jest tu sygnałem, że coś wyszło z równowagi. Tej nierównowagi szuka się najpierw, a dopiero potem dobiera zioła, akupunkturę, zalecenia dietetyczne albo ćwiczenia, takie jak qigong.

W Holistic Space w Świętochłowicach konsultacje medycyny chińskiej i ziołolecznictwo prowadzi Łukasz Markiewka. Pierwsza konsultacja trwa 55 minut i kosztuje 250 zł. Niżej wyjaśniamy, czym są Qi, yin i yang, jak wygląda diagnoza z języka i pulsu, co mówią badania i o czym powiedzieć przed wizytą.

Na czym polega medycyna chińska: Qi, yin i yang, pięć przemian

Podstawą medycyny chińskiej jest Qi, tłumaczone zwykle jako energia albo siła życiowa. Chodzi o to, żeby Qi krążyło w ciele w równowadze, bez zastojów. Według tej tradycji zastój mogą wywołać między innymi silne, nieprzeżyte emocje.

Yin i yang to dwie przeciwne strony, które się uzupełniają. Do yin należą chłód, noc, zima, spoczynek i to, co wewnątrz. Do yang ciepło, dzień, lato, aktywność i to, co na zewnątrz. Medycyna chińska szuka równowagi między nimi.

Pięć przemian, nazywanych też pięcioma elementami, to drewno, ogień, ziemia, metal i woda. Każdą przemianę łączy się z określonymi narządami i smakami. Najstarszy klasyczny tekst tej medycyny, Kanon Żółtego Cesarza, opisuje to tak: kwaśny smak trafia do wątroby, gorzki do serca, słodki do śledziony, ostry do płuc, a słony do nerek.

Nazwy narządów znaczą tu co innego niż w anatomii. Dla medycyny chińskiej ważniejsze jest to, co narząd robi i jak współpracuje z resztą ciała, niż jego budowa. „Słaba śledziona” w języku medycyny chińskiej nie oznacza więc, że coś będzie widać w badaniu USG. Z rozmowy i obserwacji powstaje obraz w rodzaju: nadmiar gorąca, chłód, wilgoć w organizmie albo niedobór. Pod taki obraz dobiera się zioła.

Diagnoza z języka i pulsu: jak medycyna chińska ocenia organizm

Diagnoza w medycynie chińskiej opiera się na patrzeniu, słuchaniu, dotyku i pytaniu. Osoba prowadząca patrzy na cerę, oczy, skórę, sposób poruszania się i język. Słucha oddechu i głosu. Bada puls. Pyta o apetyt, sen, energię, nastrój, trawienie i o to, jak zaczęła się dolegliwość.

Diagnoza z języka. Liczy się kolor, kształt, wilgotność i nalot, a także pęknięcia i odciski zębów na brzegach. Taka ocena wymaga wprawy i dobrego światła, dlatego pierwsza konsultacja w Holistic Space trwa 55 minut i odbywa się w spokojnym gabinecie.

Diagnoza z pulsu. Puls bada się na obu nadgarstkach, w trzech miejscach i na dwóch albo trzech głębokościach. Przegląd z 2021 roku wymienia 28 rodzajów pulsu opisywanych w tej tradycji, między innymi puls śliski i strunowy. Łukasz Markiewka ocenia rytm, głębokość i napięcie tętna, a do tego ogląda dłonie: ich barwę, temperaturę i paznokcie.

Czy dwie osoby wyczują w tym samym pulsie to samo? Przegląd 12 badań z 2016 roku pokazał, że zgodność była dobra tam, gdzie cechy pulsu precyzyjnie opisano, a słaba tam, gdzie opisy były nieostre. Naukowcy pracują więc nad aparatami, które fotografują język w stałym świetle i mierzą puls, żeby ocenę dało się powtórzyć.

Ziołolecznictwo chińskie: jak dobiera się zioła

W medycynie chińskiej zioła rzadko podaje się pojedynczo. Zwykle łączy się kilka roślin w określonych proporcjach w jedną mieszankę, nazywaną formułą.

Zioła, tak jak jedzenie, mają w tej tradycji swoją „temperaturę”. Pieprz, chili i czosnek rozgrzewają, a pomidory i banany chłodzą. Na tej samej zasadzie opiera się dietetyka chińska, dlatego po konsultacji dostajesz też zalecenia dotyczące jedzenia i rytmu dnia.

W Holistic Space mieszankę komponuje się indywidualnie, pod obraz z konsultacji, na około dwa tygodnie. Gotowe zioła są wysyłane do Ciebie albo czekają do odbioru przy Szkolnej 33. Po zużyciu pierwszej mieszanki jest konsultacja kontrolna, na której Łukasz koryguje skład.

Akupunktura i inne metody medycyny chińskiej

Częścią medycyny chińskiej jest też akupunktura: bardzo cienkie, sterylne igły w wybranych punktach ciała. Łukasz Markiewka prowadzi ją jako osobną sesję albo jako uzupełnienie planu z ziołami. Na co pomaga i czy boli, piszemy w artykule akupunktura: na co pomaga. Sesja trwa 45 minut i kosztuje 200 zł, a przebieg i pakiet 4 sesji opisujemy na stronie akupunktury w Holistic Space.

Do medycyny chińskiej należą też moksa, czyli ogrzewanie punktów tlącą się bylicą, bańki, masaż tuina oraz ćwiczenia qigong i tai chi.

Czy medycyna chińska działa? Co mówią badania

Amerykański instytut NCCIH, który zajmuje się terapiami komplementarnymi, podsumowuje: chińskie zioła badano przy wielu dolegliwościach, ale przez słabą jakość badań nie da się jeszcze wyciągnąć mocnych wniosków o ich skuteczności. Podobny obraz dał przegląd 70 przeglądów Cochrane z 2009 roku. W 22 z 42 przeglądów o ziołach zabrakło dobrych badań, żeby cokolwiek rozstrzygnąć. Pozostałe 20 wskazywało na możliwą korzyść, z zastrzeżeniem, że badań jest mało i są słabej jakości.

Jelita. W australijskim badaniu z 1998 roku 116 osób z zespołem jelita drażliwego przez 16 tygodni przyjmowało mieszankę dobraną indywidualnie, jedną wspólną mieszankę albo placebo. W obu grupach z ziołami objawy zmniejszyły się bardziej niż po placebo. W trakcie badania mieszanki indywidualne nie działały lepiej niż wspólna, ale 14 tygodni po zakończeniu poprawa utrzymała się tylko u osób z mieszankami indywidualnymi. Przegląd Cochrane z 2006 roku (75 badań, 7957 osób, także zioła spoza medycyny chińskiej) uznał, że niektóre mieszanki mogą łagodzić objawy, ale wyniki z małych, słabszych badań trzeba traktować ostrożnie. Co robimy przy kłopotach z trawieniem, opisujemy osobno.

Bolesne miesiączki. Przegląd Cochrane z 2008 roku (39 badań, 3475 kobiet) znalazł obiecujące wyniki: zioła częściej łagodziły ból niż porównywane leki. Wynik wobec placebo był niejasny, a badania miały słabą jakość.

Sen. Przegląd z 2012 roku objął 217 badań nad ziołami przy bezsenności, ale tylko 8 miało dobrą jakość: za mało, by rozstrzygnąć, czy zioła poprawiają sen. Więcej piszemy na stronie o problemach ze snem.

Przy większości dolegliwości badania jeszcze nie rozstrzygnęły, ile dają chińskie zioła. Z żadnego nie wynika, że medycyna chińska może zastąpić leczenie choroby. W Holistic Space jest wsparciem dobrostanu, obok opieki lekarza.

Czy zioła chińskie są bezpieczne? O czym powiedzieć przed wizytą

Zioła działają na organizm, więc mogą też wchodzić w interakcje z lekami. NCCIH radzi, żeby przy chorobie porozmawiać z lekarzem, zanim sięgnie się po zioła medycyny chińskiej, a w ciąży i przy karmieniu piersią zrobić to tym bardziej. Dlatego zioła dobiera osoba prowadząca. Nie łącz ich na własną rękę z lekami.

W Holistic Space obowiązują takie zasady:

• przynosisz listę leków i suplementów, bo zioła dobiera się po rozmowie o nich,
• leki od lekarza mają pierwszeństwo i nie odstawia się ich samodzielnie,
• w ciąży, przy karmieniu piersią, przy chorobach przewlekłych i w trakcie poważnego leczenia zioła dobiera się ostrożniej, w porozumieniu z lekarzem prowadzącym,
• jeśli po ziołach pojawi się niepokojąca reakcja, przerywasz i dajesz znać: mieszankę można zmienić.

Masz wątpliwości, czy to dobry kierunek? Zadzwoń: 510 730 770. Wspólnie sprawdzimy, od czego zacząć.

Medycyna chińska w Holistic Space: jak wygląda konsultacja

Łukasz Markiewka jest terapeutą medycyny chińskiej, akupunkturzystą i zielarzem. Medycyną chińską zajął się w 2017 roku, kiedy szukał pomocy dla bliskich. W 2020 roku ukończył kurs w zawodzie naturopaty i zdał egzamin czeladniczy przed Izbą Rzemieślniczą w Katowicach, a od 2023 roku uczy się u Claude’a Diolosy, nauczyciela tradycyjnej medycyny chińskiej. „Jeżeli ktoś świadomie wchodzi na tę ścieżkę, to rozumie, że ciągły proces nauki, edukacji, praktyki jest konieczny, aby stawać się coraz bardziej skutecznym terapeutą”, mówi.

Tak przebiega pierwsza konsultacja:

1. Rozmowa. Dolegliwości i od kiedy trwają, jedzenie, sen, praca, emocje, leki i suplementy.
2. Diagnoza. Puls, język i dłonie, tak jak opisaliśmy wyżej.
3. Strategia i zioła. Dowiadujesz się, gdzie leży nierównowaga i co z tym robić: mieszanka ziół, zalecenia dietetyczne, czasem akupunktura.
4. Zalecenia i kontrola. Spisany plan, termin odbioru ziół i termin kontroli.

Opracowanie indywidualnej terapii ziołowej kosztuje 100 zł, a same zioła są rozliczane osobno, według składu mieszanki. Konsultacja kontrolna trwa 45 minut, kosztuje 200 zł i wypada zwykle po 2 do 4 tygodniach. Przy trawieniu, śnie i energii część osób zauważa różnicę w pierwszych tygodniach. Przy sprawach wieloletnich trzeba dać sobie kilka miesięcy i kilka korekt mieszanki.

Najczęściej przychodzą osoby przewlekle zmęczone, z kłopotami z trawieniem albo snem, z długim stresem, który czują w ciele, z nawracającymi infekcjami. Część chce po prostu zadbać o siebie przed jesienią i zimą.

Jeśli nie wiesz, czy zacząć od medycyny chińskiej, akupunktury czy naturopatii, umów konsultację startową. To 30 minut rozmowy z Aleksandrą Sulewską, założycielką Holistic Space, w gabinecie, przez telefon albo online. Kosztuje 100 zł, które odliczamy od pierwszej terapii.

Holistic Space mieści się przy ul. Szkolnej 33 w Świętochłowicach. Z centrum Katowic dojedziesz w około 15 minut, z Zabrza w około 20, a przed budynkiem jest bezpłatny parking.

Najczęstsze pytania o medycynę chińską

Jeśli czujesz, że to dla Ciebie, umów konsultację albo zadzwoń: 510 730 770. Jeśli nie masz pewności, zacznij od konsultacji startowej.

Umów konsultację Konsultacja startowa

Źródła: NCCIH, „Traditional Chinese Medicine: What You Need To Know”, aktualizacja 2019. NCCIH, „Using Dietary Supplements Wisely”, aktualizacja 2019. L.C. Matos, J.P. Machado, F.J. Monteiro, H.J. Greten, „Understanding Traditional Chinese Medicine Therapeutics: An Overview of the Basics and Clinical Applications”, Healthcare, 2021. L.C. Matos, J.P. Machado, F.J. Monteiro, H.J. Greten, „Can Traditional Chinese Medicine Diagnosis Be Parameterized and Standardized? A Narrative Review”, Healthcare, 2021. K. Bilton, C. Zaslawski, „Reliability of Manual Pulse Diagnosis Methods in Traditional East Asian Medicine: A Systematic Narrative Literature Review”, Journal of Alternative and Complementary Medicine, 2016. E. Manheimer, S. Wieland, E. Kimbrough, K. Cheng, B.M. Berman, „Evidence from the Cochrane Collaboration for Traditional Chinese Medicine therapies”, Journal of Alternative and Complementary Medicine, 2009. A. Bensoussan, N.J. Talley, M. Hing, R. Menzies, A. Guo, M. Ngu, „Treatment of irritable bowel syndrome with Chinese herbal medicine: a randomized controlled trial”, JAMA, 1998. J.P. Liu, M. Yang, Y.X. Liu, M. Wei, S. Grimsgaard, „Herbal medicines for treatment of irritable bowel syndrome”, Cochrane Database of Systematic Reviews, 2006. X. Zhu, M. Proctor, A. Bensoussan, E. Wu, C.A. Smith, „Chinese herbal medicine for primary dysmenorrhoea”, Cochrane Database of Systematic Reviews, 2008. W.F. Yeung i in., „Chinese herbal medicine for insomnia: a systematic review of randomized controlled trials”, Sleep Medicine Reviews, 2012.

Sesje prowadzone w Holistic Space są wsparciem dobrostanu. Nie są metodą leczenia ani zabiegiem medycznym i nie zastępują konsultacji, diagnozy ani leczenia u lekarza. Jeśli jesteś w trakcie leczenia, jesteś w ciąży albo masz wątpliwości, powiedz o tym przed sesją.